Terapia ręki – po co i dlaczego?

Wakacje w pełni, to czas w którym spędza się więcej z rodziną, to może dobry moment, aby nieco lepiej przyjrzeć się swojemu dziecku?

W dzisiejszym artykule pokłonię się nad terapią ręki.

Wyjaśnię:

* czym jest?

* dla kogo?

*co usprawnia i jakie są po niej efekty?

Każdy rodzic, a nawet każdy z nas ma prawo do omylności i niewiedzy. Dlatego jako specjalista swojej dzieciny chciałabym w łatwy, prosty sposób wyjaśnić niejasności z tym związane.

Czym jest zatem terapia ręki?

Rozumiana jest przez społeczeństwo jako korygowanie nieczytelnego pisma, co jest nie do końca prawdą, gdyż ta czynność powinna być ostatnim etapem w terapii.

Pewnie sobie  myślicie:

„no ale jak to, to skoro nie tylko do pisania, to do czego?!”

Już Wam wyjaśniam, ale zanim o tym, to przypomnijmy sobie lekcję biologii, która nieco może podpowiedzieć w rozgryzieniu naszej dzisiejszej łamigłówki 🙂

Ręce są częścią ciała

o niebywałych zdolnościach ruchowo – chwytnych.

W codziennym życiu ułatwią nam komunikację i poznanie otaczającego świata. Jej działanie wiąże się z niezwykłą precyzją, szybkością, a także siłą. Obszar kory mózgowej odpowiedzialny jest  za ruchy całej kończyny górnej, a szczególnie dłoni, kciuka i palców, zajmuje bardzo dużą powierzchnię w stosunku do pozostałych jej obszarów odpowiedzialnych za ruchy innych części ciała.

Ważnym jest, aby od najmłodszych lat je rozwijać i usprawniać, aby w przyszłości uniknąć podejmowania terapii.

Terapia ręki powstała w odpowiedzi na potrzebę usprawniania małej motoryki, czyli są to precyzyjne ruchy dłoni i palców mający na celu zaangażowania całej kończyny górnej w wykonywanie różnorodnych zadań poprawiających jej funkcjonowanie i doskonalenie ruchów, w tym przygotowanie do pisania.

Ważne jest, aby rodzice szczególną uwagę zwracali na pierwsze dziecięce próby rysowania, bo tylko prawidłowy chwyt gwarantuje bowiem optymalne użycie i wykorzystanie siły potrzebnej spokojnego, skoordynowanego pisania.

Pewnie zapytacie:

w jaki sposób rozpoznać prawidłowy chwyt u dziecka?”

Poniżej wymienię podstawowe chwyty, które pojawiają się w konkretnym okresie życia każdego z nas:

  • odruchowe chwytanie ( do 4 miesiąca życia)
  • chwyt łokciowo – dłoniowy (4 – 5 miesiąc życia)
  • chwyt dłoniowo – pierwotny (5 – 6 miesiąc życia)
  • chwyt dłoniowo – promieniowy (6 – 7 miesiąc życia)
  • chwyt grabiący (7 – 8 miesiąc życia)
  • chwyt promieniowo – palcowy (8 – 9 miesiąc życia)
  • chwyt nożycowy (8 – 9 miesiąc życia)
  • chwyt pęsetowy pierwotny (8 – 9 miesiąc życia)

Wyizolowany ruch palca wskazującego, który wraz z kciukiem daje początek wyizolowanym ruchom dłoni, odgrywają tym samym znaczącą role w kolejnych etapach rozwoju chwytania.

Wyizolowany ruch palca wskazującego, który wraz z kciukiem daje początek wyizolowanym ruchom dłoni, odgrywają tym samym znaczącą role w kolejnych etapach rozwoju chwytania.

  • chwyt potrójny szczękowy (10 – 12 miesiąc życia), jest on ściśle związany z rozwojem chwytu pisarskiego
  • chwyt pęsetowy (10 – 12 miesiąc życia)

Mała wskazówka:

Jeżeli chcesz sprawdzić, czy u Twojego szkolnego, dziecka prawidłowo się rozwinął, wsuń kartkę papieru pomiędzy opuszkę kciuka a palca wskazującego. Wyciągnięcie kartki jest niemożliwe, gdy chwyt jest prawidłowy.

  • doskonały chwyt pęsetowy (10 – 12 miesiąc życia)

Dzieci, u których zauważono nadmierne trudności pisarskie najczęściej przy tym przyjmują nieprawidłową postawę siedzącą.

Co może nas zaniepokoić?

  • przechylenie głowy w bok,
  • nadmierne zginanie kręgosłupa,
  • pochylanie nad stołem,
  • niestawianie stóp pod kątem 90*, tylko zaczepiane o krzesło lub wyprostowane.

„a co ma do pisania prawidłowa postawa”

Pamiętacie wspomnianą lekcje biologii?

To właśnie:

  • zaburzenia napięcia w obrębie kończyny górnej (wzmożone lub obniżone napięcie),
  • nieprawidłowa postawa ciała,
  • zaburzenia koordynacji wzrokowo – ruchowej
  • problemy z koordynacją ruchową
  • opóźnienie rozwoju mowy
  • zaburzenia orientacji przestrzennej
  • zaburzenia w rozwoju lateralizacji

Te wszystkie powyższe czynniki mają ogromny wpływ na prawidłowe funkcjonowanie naszych rąk.

To jak klocki z domina, jeśli jedno nie działa tak jak powinno, to reszta ulega zakłóceniu.

A w takim razie, to jak ma siedzieć Twoje dziecko?

Skutkiem nieprawidłowej postawy ciała będzie nie tylko „brzydkie pismo” – problemy grafomotoryczne, ale także najczęściej towarzyszą temu:

  • problemy z czytaniem,
  • rozumieniem przeczytanego tekstu
  • problemy z wykonywaniem codziennych czynności (picie z kubka, zapinanie guzików),
  • problemy w zabawach manipulacyjnych (układanie małych przedmiotów, lepienie plasteliny)
  • nieporadne korzystanie z nożyczek
  • zaburzona lateralizacja (leworęczność, oburęczność),
  • niechęć do podejmowania samodzielnych decyzji,
  • obniżona samoocena,
  • niechęć do podejmowania czynności manualnych
  • wydłużony czas wykonywania pewnych czynności
  • występowanie synkinezji, czyli zbędne, dodatkowe ruchy z punktu widzenia celu i efektu wykonywanej czynności np. podczas pisania wspomaga się ruchami nóg, tułowia, szyi czy języka, a w trudniejszych przypadkach może pojawić się problem w rysowaniu figur geometrycznych.
  • zaburzenie napięcia mięśniowego (tonusu), czyli zbyt mocne lub zbyt słabe naciskanie na narzędzie pisarskie, czego rezultatem są nierówne linie, łuki i kąty liter podczas pisania, przy zbyt mocnym nacisku rozrywa kart.

W terapii ręki terapeuta powinien wyznaczyć cele:

W pierwszej kolejności powinien zostać określony cel główny (ogólny), do którego zalicza się:

  • samoobsługa
  • komunikacja
  • umiejętności szkolne
  • zabawa

Kolejnym etapem jest wyznaczenie celu wiodącego, który ma za zadanie określenie kompetencji, umiejętności jakie powinny zostać osiągnięte po skończonej terapii.

Ostatnim etapem jest wskazanie konkretnych zadań.

Przykładowe cele szczegółowe:

  • usprawnianie precyzyjnych ruchów dłoni i palców;
  • dostarczania wrażeń dotykowych;
  • poprawę umiejętności poprawnego chwytu;
  • doskonalenie pisania;
  • praca nad koordynacją pomiędzy dłońmi;
  • wyuczenie zdolności skupienia uwagi, patrzenia;
  • wzmacnianie koncentracji;
  • poprawę koordynacji wzrokowo- słuchowo- ruchowej;
  • wspomaganie utrzymania prawidłowej postawy.

Planując terapię mającą na celu np. poprawę stabilizacji posturalnej, czyli stabilizacji obręczy barkowej, należy tak aranżować aktywności, aby jednocześnie realizowane były cele wyznaczone w innym obszarze (np. percepcji wzrokowej lub manipulacji).

Każda terapia powinna składać się z następujących etapów:

  1. Powitanie
  2. Ćwiczenia mięśni brzucha i grzbietu
  3. Ćw. rozmachowe/rozruchowe
  4. Ćw. manualne
  5. Ćw. manipulacyjne
  6. Rozluźnienie
  7. Pożegnanie

Terapeuta powinien stymulować czucie głębokie na każdym etapie.

Podczas całego procesu przeprowadzania terapii ręki należy pamiętać, iż celem NIE jest poprawa usprawnienia jednej zaburzonej sfery, lecz poprawa funkcjonowania dziecka.

Dawkowanie coraz bardziej skomplikowanych ćwiczeń, oczywiście na miarę jego możliwości, dajemy tym samym mu satysfakcję z pokonanych trudności.

Należy jednak mieć  na uwadze, że ćwiczenia zawsze należy dobierać zgodnie z indywidualnymi potrzebami oraz sprawnościami każdego dziecka.

Dzięki starannie dobranym ćwiczeniom i masażom zwiększamy:

  • sprawność ruchową całej kończyny górnej,
  • sprawność manipulacyjną dłoni,
  • umiejętność chwytu,
  • koordynację pomiędzy dłońmi

W efekcie daje, to dużą niezależność w czynnościach codziennej samoobsługi.

Mam nadzieję, że udało mi się w łatwy sposób przybliżyć Ci czym jest terapia ręki, na co ma wpływ, a także na co należy zwrócić szczególną uwagę podczas codziennych czynności dziecka.

Tworząc artykuł korzystałam z:

–  książki „Smart Hand Model. Diagnoza i terapia ręki u dzieci”, której autorkami są Klaudia Piotrowska – Madej i Agnieszka Żychowicz;

– Podręcznika Terapeuty Ręki ProCentrum.

Jeżeli masz jakieś pytania, napisz:)

Z mojej strony na dziś to tyle.

Życzę Ci w te piękne dni abyś znalazła/znalazł czas na rozkoszowanie się tym co jest w okół nas.

Pozdrawiam, Kasia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *